تشبيهات صحيح است ، بنا بر اين ، كلمه « أو » در اين مقام ، شايسته معناى « واو » نمىباشد ، و مانند « أو » در آن آيه ، « أو » در قول خداى - تعالى - : مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَ تَرَكَهُمْ فِي ظُلُماتٍ لا يُبْصِرُونَ صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَرْجِعُونَ أَوْ كَصَيِّبٍ « 30 » است . مقصود ( از مثل ايشان ) مثل منافقان است : يعنى : اگر حال ايشان را به حال برافروزنده آتش مانند كنى ، مثل ايشان همان است ، و اگر حالشان را به حال باران‌زدگان تشبيه كنى ، مثل ايشان همان است ، و اگر ايشان را به هر دو تشبيه كنى ، پس حال هر دوى آنها مثل ايشان است ، پس آوردن تشبيه براى حال ايشان ، شما را رواست ، و اين تشبيه براى منافقان از جهت آراستن خود به ظاهر اسلام و حفظ خونهايشان با تظاهر به اسلام است ؛ پس مثل آنچه از اسلام خود را به آن آراسته‌اند همانند آتشى است كه آتش افروز از آن روشنى مىجويد . و مقصود كلام خداى - تعالى - ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ « 31 » آگاه ساختن مؤمنان از وضع منافقان است ، پس بتحقيق نور اسلام از ايشان - به سبب آنچه خدا از كفرشان آشكار ساخته - رخت بربسته است ، و ممكن است ( مقصود از نور در ) ذهب اللّه بنورهم ، نور منافقان در آخرت باشد يعنى ايشان را ( در آخرت ) معذّب مىگرداند ، پس در حقيقت ايشان را نورى نباشد ؛ زيرا خداوند براى مؤمنان در سراى آخرت نورى قرار داده ، و آن نور از كافران گرفته شده است ؛ دليل آن گفتار خداست : انْظُرُونا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَراءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُوراً « 32 » .

--> ( 30 ) - سورة البقرة ( 2 ) آيات 17 ، 18 ، 19 ، و تمام آيه آخرى چنين است : أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّماءِ فِيهِ ظُلُماتٌ وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصابِعَهُمْ فِي آذانِهِمْ مِنَ الصَّواعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَ اللَّهُ مُحِيطٌ بِالْكافِرِينَ . ( 31 ) - سورة البقرة ( 2 ) آيهء 17 . ( 32 ) - سورة الحديد ( 57 ) آيهء 13 ، و تمام آيه چنين است : يَوْمَ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انْظُرُونا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَراءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُوراً فَضُرِبَ بَيْنَهُمْ بِسُورٍ لَهُ بابٌ باطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَ ظاهِرُهُ مِنْ قِبَلِهِ الْعَذابُ .